RANGKUMAN BD SEMESTER1

RANGKUMAN BAHASA DAERAH

(SEMESTER 1)

Idhentifikasi yaiku perangan utawa bagean sing nerangake titikan (ciri), barang, tandha lan sapanunggalane.

Klasifikasi/dhefinisi yaiku perangan sing mantha-mantha maut jinis utawa klompoke.

Dheskripsi bagean yaiku perangan sing nerangake gegambaran sing luwih rinci.

Swara jejeg lan swara mring

Swara Vokal	Jejeg	Miring
a i u e o	Widada Tumatra                            Lara Wadi Wirawa Gati Lunga Madu Palupi Sate Wedang Suwe Soto loro obat	Dumadi Palupi Dadi Manis Guling Jarit Sarung Marmut Alus Golek Mewek Kopen Bolong Dados klobot

Jenis tembung

Ø  Tembung aran ( kata benda )

Tembung aran yaiku sing nerangake sekabehe jenenge barang utawa sing dianggep barang.

Tembung aran di perang dadi loro, yaiku:

a)      Tembung aran sing kasat mata

Tuladha: gunung, jaran, jeep, pura, umah, omah, dalan, segara, wedhi, lan sapanunggalane.

b)      Tembung aran sing kasat mata

Tuladha: pemandhangan, kebudayaan, pariwisata, lan sapanunggalane.

Ø  Tembung kriya ( kata kerja )

Tembung kriya yaiku tembung sing nerangake pagawean.

Tuladha: lunga, dolan, tuku, turu, nulis, numpak, nggawa, mangan, njaluk, nggambarake, nerangake, lan sapanunggalane.

Ø  Tembung kahanan (kata sifat)

Tembung kahanan yaiku tembung sing nerangake watak, sipat, lan kahanane samubarang.

Tuladha: adoh, cedhak, ayu, pans, sugih, kepenak, sengsara, luwe, panas, nengsemake, lan sapanunggalane.

Ø  Tembung katarangan (kata keterangan)

Tembung katarangan yaiku tembung sing nerangake tembung aran, kriya, lan tembung kahanan.

Tuladha: saiki, sesuk, awan, bengi, minggu ngarep, lan sapanunggalene.

Ø  Tembung wilangan (kata bilangan)

Ø  Tembung wilangan yaiku tembung sng nerangake cacahe utawa jumlahe barang lan pepangkatan.

Tuladha: loro, siji, telu, sepuluh, satus, sewu, kabeh, separo, seprapat, sakjam, lan sapanunggalane.

Ø  Tembung sesulih (kata ganti)

Tembung sesulih yaiku tembung sing dadi sesulih utawa gantine wong, kewan, barang utawa sing di anggep barang.

Tuladha: aku, kowe, dheweke, iki, kuwi, kae, lan sapanunggalane.

Ø  Tembung ancer-ancer (kata depan)

Tembung ancer-ancer yaiku tembung sing dienggo nyambung tembung kriyo karo panggonan.

Tuladha: ing, saka, menyang, lan sapanunggalane.

Ø  Tembung panggandeng ( kata sambung )

Tembung panggandeng yaiku tembung sng dienggo nggandeng gagasan utawa luwih.

Tuladha: nalika, karo, lan, banjur, mula, yen, manawa, sebab, lan sapanunggalane.

Ø  Tembung panyilah ( kata sandang)

Tembung panyilah yaiku tembung sing di enggo menehi sesilah utawa sandhangane tembung aran sing ws genah.

Tuladha: sang, sing, para, lan sapanunggalane.

Ø  Tembung panguwuh (kata seru)

Tembung panguwuh yaiku sing nerangake rasa pangrasa.

Tuladha: ah!, aduh!, oh!, ya ampun!, lho!, ha!, lan sapanunggalane.

Ungah-unguh basa:

Basa ngoko lugu yaiku ukara sing dumadi saka susunan tembung ngoko kabeh.

Tuladha: kowe, dheweku, turu, luga, mangan.

Basa ngoko alus yaiku basa sing migunakake tembung-tembung ngoko kecampuran tembung krama inggil.

Tuladha: panjenengan, sare, tindak.

Orientasi yaiku bagean teks sing isine ngenalake tokoh, umume ngandarake jeneng, papan kelairan, lan kularwagane.

 yaiku bagean sing ngandhaake kahanan, prastawa, masalah sing tau di alami nanging sing menjila la nduwe kesan mirunggan kang bisa di dadekake tepa-tuladha.

Reorientasi yaiku bagean penutup lan ngandharake pandhanga lan pamawase panulis marang tokoh sing dicritakake.

Manut wujud e tembung kaperang dadi loro, yaiku tembung lingga lan tembung andhahan.

1.       Tembung lingga (kata dasar)

Tembung lingga yaiku tembung sing durung owah saka asale.

Tuladha: omah, anak, putra, panas, dawa, sugih, lunga, tuku, klambi, anyar, apik, sapu, banyu, lan sapanuggalane.

2.       Tembung andhahan (kata berimbuhan)

Tembung ahdhahan yaiku tembung sing wis owah saka asale.

Tuladha: diparingi, nulis, nyapu, gemuyu, anake, nyolong, nyawang, ngombe lan sapanunggalane.